Tweehuis
locatie
De tentoonstelling 'Beeldige Kleding' wordt gehouden in het
St. Odapark, een voormalig, besloten recreatiegebied van de nonnen
uit Venray.
situatie
Het park is sinds enige jaren openbaar wandelgebied: een
geaccidenteerd, bosachtig terrein met op de centraal gelegen,
hoogste heuvelrug een in verval geraakt theehuis. De nonnen hebben
dat precies 90 jaar geleden laten bouwen, de eerste steen werd
gelegd op 11 juli 1901.
oud theehuis
Het theehuis is echter sinds lange tijd niet meer in gebruik.
Er zijn nog verschillende plannen geweest om het in zijn oude
glorie te herstellen, maar dat mocht niet baten. Het werd van
alle kanten dichtgetimmerd. Nu staat het erbij als een mysterieuze
doos die het park karakteriseert en gedachten oproept aan lang
vervlogen tijden.
revival
Tijdens de manifestatie 'Beeldige Kleding' zal het theehuis
weer tijdelijk geopend worden, en zal het ons zijn zoete herinneringen
openbaren. Vanaf de top van de heuvel zullen de weemoedige gedachten
omlaag stromen om het hele park te vullen. De nacht van de beeldige
kleding verwordt zo de revival van het theehuis, een herleving
van de tijd dat de nonnen hier nog rondkuierden in hun gewaden.
uitgangspunt
Voor De Lutteltuin is deze gedachtegang het uitgangspunt
geweest om een beeld te ontwerpen dat een harmonie vormt met
het St. Odapark en haar historie. We zullen deze gelegenheid
aangrijpen om uit solidariteit met het noodlottige theehuis een
kopie (schaal 1:1) te maken uit bamboe. Een éénmalig
bouwwerk, als monument om de laatste stuiptrekking van het theehuis
te verhevigen. Omdat wij als buitenstaanders haardscherp kunnen
aantonen welk drama van verval zich hier afspeelt in de tijd.
Door een visuele kreet te slaken voor een bouwwerk dat die aandacht
verdient. Een schreeuw om waardering, een eerbetoon wellicht.
Want zo'n theehuis vind je geen tweede...
herkenning
Door met het kunstwerk aan te sluiten op de lokale omstandigheden
is het voor de bevolking van Venray een stuk interessanter om
de kunstmanifestatie te bezoeken, en hierover een eigen oordeel
te vormen. Door het creëren van een herkenbaar referentiekader
wordt voor het publiek de drempel verlaagd en de scheiding tussen
verbeelding en werkelijkheid doorbroken. Die ervaring helpt hen
hun visie op moderne kunst of hun waarneming van de eigen omgeving
te ontwikkelen. Doordat de mensen zich betrokken voelen bij het
onderwerp kan een brug worden geslagen tussen kunstenaars en
toeschouwers. En hoewel zo'n tijdelijke, artistieke ingreep verschijnt
om later weer te verdwijnen, leeft de ervaring voort in de gedachten
en verhalen van de bevolking. Het theehuis zal nog één
keer van zich doen spreken. Voor de huidige generatie zal het
wellicht de enige levende herinnering worden die ze overhouden
aan hun theehuis, wanneer dat eenmaal definitief is verdwenen.
instrument
De artistieke daad van De Lutteltuin kan echter ook een lokale
discussie aanwakkeren en de belevingswaarde van het St. Odapark
tot ontwikkeling brengen, waardoor het theehuis alsnog gered
kan worden. Maar de artistieke ingreep kan hiervoor alleen een
instrument vormen, het laatste woord blijft aan de bevolking...
beeld
Het beeld dat De Lutteltuin gaat vervaardigen wordt een bamboeconstructie
met dezelfde maat als het theehuis. Het theehuis heeft in totaal
vier booggewelven, aan twee zijden van het gebouw. Het kopie
krijgt echter aan alle zijden zo'n doorgangen, in totaal dus
acht stuks. Het wordt een 'open' gebouw. Een transparante verschijning.
Zelfs de anders zo solide muren worden bij het kopie uiterst
doorzichtig. Het dak wordt weliswaar bespannen met transparante
folie, zodat het bescherming biedt tegen neerslag. Maar het blijft
een serene verschijning.
lichtprojectie
Bij de openingsmanifestatie op 20 september willen we voor
korte tijd de hele bamboeconstructie voorzien van een semi-transparante
laag folie, waarop diverse projecties plaatsvinden. Van binnenuit
worden een aantal dia- en filmprojectoren op de buitenwanden
gericht. We willen gebruik maken van rook en laserstralen. En
een kakofonie van geluid zal deze artistieke terugblik completeren.
flash back
Het thema van deze multimediale lichtshow is een terugblik
op de lang vervlogen tijd dat hier de nonnen van Venray nog vertoefden.
Als een reuzentijdmachine vertonen we flarden van wat zich hier
in en om het theehuis afgespeeld moet hebben. Het wordt een caleidoscopische
flashback die de toon zet voor wat zich deze nacht -vele jaren
later- zal afspelen in het St. Odapark. De pijen en habijten,
de gewaden van de nonnen zullen die nacht nog één
keer door de bossen waren.
theehuis
De titel voor dit project is 'Tweehuis', als woordspeling
op theehuis; als 2e exemplaar - een kopie van het origineel;
als verheviging van het nabije, fatale moment. Voor de laatste
maal -vlak voor zijn ondergang- ziet het theehuis het verleden
nogmaals aan zich voorbijtrekken. In het St. Odapark is wederom
de sfeer van de nonnen aanwezig, het wordt dus ook hun comeback.
En voor de tweede keer wordt er een theehuis gebouwd, een tijdelijke
kopie. Want het originele theehuis van Venray blijft uniek, daar
vind er je geen tweede van...
de geschiedenis van het park
Het geaccidenteerde gebied van het huidige St. Odapark is
een paar eeuwen geleden ontstaan. Vanuit de Peel stroomde verschillende
riviertjes, die voor de afwatering van het veen zorgden, naar
de Maas. De Molenbeek stroomde nabij Venray dat zelf op het hoogste
punt lag om geen wateroverlast te krijgen. Vlakbij het dorp lagen
de bouwlanden. Dichter bij de beek werd de grond natter en lag
het grasland en de heide. De heide werd overmatig gebruikt voor
het weiden van schapen en het winnen van plaggen en strooisel.
De vegetatie werd zo echter vernietigd en dat veroorzaakte grote
zandverstuivingen. In de 18e eeuw werden die verstuivingen zo
omvangrijk dat het dorp Venray bedolven dreigde te worden. Om
dat te voorkomen werd op last van de koning van Pruisen begonnen
met het beplanten van de zandverstuivingen aan de rand van het
bouwland. Er zijn nog enkele stukken met stuifzand achter het
St. Odapark, maar het merendeel bestaat nu uit bebost stuifzandgebied,
en werd daarmee een geaccidenteerd bos.
Ursulinen
In 1899 kochten de zusters Ursulinen dit gebied om er een
buitenverblijf te maken voor de kinderen van hun kostschool:
"zij zouden er kunnen stoeien en lawaaien, zoveel zij wilden..."
Bovendien is het makkelijker toezicht te houden in zo'n beschermd
buitengebied dan in een open bos. En je hebt het rijk alleen.
De zusters zouden zelf ook van dit park kunnen profiteren: "zij
zouden er kunnen stoeien en lawaaien, zoveel zij wilden..."
Er werd een grasveld aangelegd om te spelen en er kwamen schommels
en een wip. Ook werden er verschillende prieeltjes gebouwd, als
schuilplaats en als speelplaats: "zij zouden er kunnen stoeien
en lawaaien, zoveel zij wilden..." Er werd voor de zusters
en hun de leerlingen een theehuis gebouwd bovenop een hoge berg.
En het park werd genoemd naar de heilige Oda, een koningsdochter
uit Schotland. Zij ontvluchtte ooit de burcht van haar vader
en ging op weg naar Rome. Op haar terugtocht strandde ze in Venray,
waar ze echter weer moest wegtrekken wegens de overlast van naburige
boeren en de plaatselijke bevolking. Zij vestigde zich vervolgens
in het Brabantse Rode, dat sindsdien St. Oedenrode heet...
teloorgang
Door gewijzigde maatschappelijke opvattingen ging het in
de jaren-70 slecht met de zusters in Venray: Er kwamen geen nieuwe
nonnen meer bij, er ontstond een financieel tekort, de kostschool
moest worden opgeheven en er kwam een eind aan het onderhoud
van het St. Odapark.
stadspark
Op 11 mei 1981 wist de gemeente Venray het hele park van
de zusters te kopen. En er kwamen mooie plannen. De gemeente
bezat nu voor het eerst een eigen "stadspark", een
hoogwaardig natuurterrein voorzien van wandelpaden en omheining.
Maar wel met een achterstallig onderhoud en gebrek aan toezicht.
Met het oog op de educatieve functie van dit mooie stuk natuur
werd het park echter opengesteld voor publiek. En de bevolking
werd bij het initiatief betrokken door het installeren van een
beheerscommissie waarvoor iedereen werd uitgenodigd die maar
wilde. Zij zouden grote inbreng kunnen krijgen bij de herinrichting
van het park, maar de gemeente zou natuurlijk blijven beslissen...
Van alle ingebrachte ideeën is er nog niet
ééntje gerealiseerd.
Tweehuis